Bản tin Môi trường cập nhật những tin tức về môi trường và các giải pháp bảo vệ Trái Đất. Cùng chung tay hành động vì một môi trường xanh - sạch - đẹp!

Thực hiện bởi đội ngũ Môi trường SCDI.

Khi nhắc đến biến đổi khí hậu, nhiều người thường nghĩ đến bão lũ, hạn hán, nắng nóng hay nước biển dâng. Nhưng trên thực tế, biến đổi khí hậu còn đang để lại một hệ quả ít được nhắc tới: ảnh hưởng trực tiếp đến việc học của hàng triệu trẻ em, đặc biệt tại khu vực Đông Á và Thái Bình Dương.

Biến đổi khí hậu đang làm gián đoạn việc học như thế nào?

Trong những năm gần đây, các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng cao. Bão lũ, hạn hán, nắng nóng kéo dài hay các thảm họa liên quan đến khí hậu không chỉ gây thiệt hại về cơ sở hạ tầng mà còn khiến hàng triệu trẻ em không thể đến trường.

Theo báo cáo năm 2025 của UNICEF về tác động của biến đổi khí hậu đến giáo dục tại khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, khoảng 1,3 tỷ trẻ em trên thế giới đang sinh sống tại những khu vực có nguy cơ cao từ biến đổi khí hậu. Chỉ riêng trong vòng sáu năm qua, hơn 43 triệu trẻ em đã phải di dời trong nội địa do các thảm họa liên quan đến khí hậu. Năm 2024, ít nhất 242 triệu học sinh trên toàn cầu đã bị gián đoạn việc học bởi các hiện tượng như lũ lụt, bão, nắng nóng cực đoan, hạn hán và lốc xoáy.

Ảnh: Mảng tường tại trường tiểu học Vĩnh Hiệp (phường Tây Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà) bị sập đổ sau trận mưa lũ lịch sử vào tháng 11/2025 (Nguồn ảnh: Nguyễn Hoàng/Báo Tuổi trẻ)

Khi trường học bị hư hại hoặc phải đóng cửa do thiên tai, việc học tập của trẻ em bị ngắt quãng. Đối với nhiều em, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn, việc gián đoạn này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến cả quá trình học tập trong tương lai.

Nhóm trẻ nào chịu ảnh hưởng nặng nề nhất?

Tác động của biến đổi khí hậu không diễn ra đồng đều. Những nhóm trẻ em vốn đã gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống thường là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trẻ em sống trong các cộng đồng dễ bị tổn thương, gia đình có thu nhập thấp, trẻ em khuyết tật và trẻ em gái thường gặp nhiều rào cản hơn trong việc tiếp cận giáo dục sau các thảm họa khí hậu. Khi nguồn lực của gia đình bị ảnh hưởng bởi thiên tai hoặc mất sinh kế, việc tiếp tục đi học có thể trở thành một thách thức lớn.

Đáng chú ý, UNICEF ước tính mỗi năm có khoảng 12,5 triệu trẻ em gái đứng trước nguy cơ không thể hoàn thành việc học do các yếu tố liên quan đến khí hậu. Điều này cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ là một vấn đề môi trường mà còn là một vấn đề công bằng xã hội.

Tác động không chỉ dừng ở việc đến trường

Bên cạnh việc gây gián đoạn học tập, các điều kiện khí hậu cực đoan còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập của trẻ em.

Các nghiên cứu được UNICEF tổng hợp cho thấy nhiệt độ cực đoan có thể làm giảm kết quả học tập tới 15%. Lũ lụt và các thảm họa khí hậu có thể làm giảm điểm kiểm tra của học sinh tới 33%. Tại Đông Nam Á, trẻ em tiếp xúc với nhiệt độ cao từ giai đoạn đầu đời có khả năng nhận ít hơn khoảng 1,5 năm giáo dục trong tương lai.

Những con số này cho thấy tác động của biến đổi khí hậu không chỉ diễn ra trong thời điểm xảy ra thiên tai mà còn có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đối với sự phát triển của trẻ em.

Giáo dục biến đổi khí hậu như một phần của giải pháp

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến cuộc sống, giáo dục về khí hậu trở thành một trong những công cụ quan trọng giúp thế hệ trẻ chuẩn bị cho tương lai.

Giáo dục biến đổi khí hậu không chỉ cung cấp kiến thức về môi trường và phát triển bền vững mà còn giúp người học phát triển kỹ năng thích ứng, tư duy hệ thống và khả năng tham gia xây dựng những cộng đồng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro khí hậu.

Khi trẻ em được trang bị kiến thức và kỹ năng phù hợp, các em không chỉ hiểu rõ hơn về những thách thức mà thế giới đang đối mặt mà còn có thể trở thành những tác nhân tích cực trong quá trình ứng phó với biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ rệt đến giáo dục trên phạm vi toàn cầu. Từ việc làm gián đoạn học tập, gia tăng bất bình đẳng giáo dục đến ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ em, khủng hoảng khí hậu đang đặt ra những thách thức lớn cho thế hệ tương lai.

Trong bối cảnh đó, nâng cao hiểu biết về khí hậu và phát triển bền vững không chỉ là một nhu cầu cấp thiết mà còn là một phần quan trọng trong việc bảo đảm cơ hội học tập và phát triển cho mọi trẻ em.